Archief voormaart 2014

Het eerlijke verhaal voor de komende 4 jaar!

Uit onze glossy! Het volledige tijdschift is digitaal te benaderen via www.prokaagenbraassem.nl

‘Grote uitdagingen maken moeilijke keuzes noodzakelijk’

Floris Schoonderwoerd (lijsttrekker PRO Kaag en Braassem) heeft zin in de verkiezingen. Vol vertrouwen kijkt hij uit naar de verkiezingsdag op 19 maart. Toch is zijn verhaal niet alleen maar positief. ‘Het is simpel: de gemeente komt de komende jaren voor geweldige uitdagingen te staan.’

Die uitdagingen vragen om een nieuwe aanpak. Daarom geen loze beloften in het programma van PRO, maar een visie op de toekomst. ‘In die visie moeten we straks keuzes maken die van invloed zijn op alle inwoners. Dat zijn niet altijd leuke of makkelijke keuzes, maar het is wel het eerlijke verhaal.’

Betrokken inwoners

Betrokkenheid, kennis en kunde zitten volgens Schoonderwoerd in het DNA van de inwoners van Kaag en Braassem. ‘Ik kom zóveel betrokken inwoners tegen. Mensen die vanuit hun achtergrond, hun beroep of interesse heel veel kunnen bereiken, zich willen inzetten voor de gemeenschap en een mening hebben. Diezelfde mensen kom ik echter zelden tegen in het gemeentehuis waar jaarlijks ruim 60 miljoen euro wordt verdeeld. En dat terwijl de gemeente al die 26.000 inwoners en hun kennis en betrokkenheid nodig heeft om de grote uitdagingen voor de toekomst aan te kunnen.’

Forse bezuinigingen

De allereerste uitdaging zijn uiteraard de bezuinigingen vanuit de Rijksoverheid. Jaarlijks moet er 55 miljard euro worden bezuinigd. Daarvan is op dit moment slechts 7 miljard gerealiseerd. Schoonderwoerd: ‘En we beginnen nu al te piepen dat het zeer doet. Als je bedenkt dat de groter klapper komt in 2015, 2016 en 2017 en de gemeentebegroting voor 95 procent bestaat uit geld van de Rijksoverheid, dan kun je wel bedenken dat het verder gaat knellen.’

Krimp

Een andere ontwikkeling die niet tegen te houden is, maar wel gevolgen heeft voor onze gemeente, is krimp. Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog krimpt de bevolking. ‘Het aantal mensen met een portemonnee op zak groeide na de Tweede Wereldoorlog jaarlijks en daarmee ook de behoefte aan woningen, bedrijventerreinen, winkels en dergelijke’, legt Schoonderwoerd uit. ‘Nu zie je dat er vraaguitval komt: de vraag wordt kleiner dan het aanbod. Dat heeft gevolgen voor commerciële voorzieningen zoals winkels, maar ook voor bijvoorbeeld verenigingen en scholen. De kleine kernen in onze gemeente beginnen de gevolgen van de krimp inmiddels te voelen.’

Geen vergrijzing: verzilvering!

Bovenop de krimp van de bevolking, komt de vergrijzing. Binnen tien jaar verdubbelt het aantal 70-plussers in onze gemeente. Schoonderwoerd: ‘De algemene term is vergrijzing, maar ik spreek liever van verzilvering. Vergrijzing heeft een negatieve klank, terwijl de uitstroom van vitale ouderen uit de arbeidsmarkt ook kansen biedt. Veel van hen zijn nog prima in staat om een bijdrage te leveren aan het verenigingsleven of het dorp waarin zij wonen.’ De keerzijde van verzilvering is dat het aantal hulp- en zorgvragen waar de gemeente straks financieel verantwoordelijk voor is, zal stijgen. ‘Dat is niet erg, maar wel iets waar je als gemeente rekening mee moet houden’, verklaart Schoonderwoerd. ‘De Rijksoverheid scherpt bovendien de regels aan voor ouderen die zorg nodig hebben. Het wordt moeilijker om een plek in een verpleeg- of verzorgingshuis te krijgen. Senioren moeten dus langer thuis blijven wonen en gemeenten worden vanaf 2015 verantwoordelijk voor de zorg en ondersteuning van deze mensen. Dat varieert van de taxivergoedingen tot scootmobielen, dagbesteding en thuiszorg. Een gigantische taak dus.’

Van het dorpshuis naar het casino

Naast krimp en vergrijzing is er nog een ontwikkeling: we zijn steeds mobieler geworden. Gevolg: een ander consumptiegedrag. Schoonderwoerd: ‘Twintig jaar geleden zat er in Rijpwetering een slager, een slijter, een groenteboer, een postkantoor, een kaasboer, een eierboer, een supermarkt, een drogisterij en een melkboer. Alleen de slijter zit er nog. Doordat we mobieler zijn, rijden we vaker even naar Leiden, Alphen, Leiderdorp of Roelofarendsveen voor de dagelijkse boodschappen. We begrijpen daarom dat de dorpswinkeltjes er niet meer zijn. Maar als je kijkt naar maatschappelijk vastgoed, naar dorpsfuncties en ontmoetingsfuncties, dan gebeurt daar hetzelfde. Twintig jaar geleden gingen we zo’n acht keer per jaar naar de plaatselijke toneelvereniging of bezochten we de klaverjas- en dansavonden in het dorpshuis. Tegenwoordig komen we misschien nog twee keer per jaar in datzelfde dorpshuis. We hebben andere manieren van vrijetijdsbesteding gevonden in de vorm van bioscopen, casino’s of de schouwburg. Aan de bovenkant is een heel nieuw segment ontstaan. Dat is niet erg, maar we willen allemaal graag dat het segment aan de onderkant (die dorps- en buurthuizen, de sporthallen, de clubgebouwen) ook blijft bestaan. Dat begint te schuren: we zien dat het maatschappelijk vastgoed steeds vaker leeg komt te staan en aan het subsidie-infuus begint te hangen. Als ik kijk naar dat veranderde consumptiegedrag en naar alle forse bezuinigingen die er nog aankomen, dan is dit een onderwerp dat de komende jaren in elk dorp gaat spelen.’

Extra taken, minder budget

De allergrootste uitdaging voor de gemeente Kaag en Braassem ziet Schoonderwoerd in de drie decentralisaties, kortweg 3D’s genaamd. Het zijn taken die de Rijksoverheid nu uitvoert, maar straks tot het takenpakket van de gemeenten behoren. De eerste decentralisatie gaat over mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De ondersteuning en begeleiding van mensen in de sociale werkvoorziening, jonggehandicapten die ondersteuning nodig hebben en mensen in de bijstand wordt een gemeentelijke taak. De tweede decentralisatie is Jeugdzorg. Gemeenten krijgen de volledige verantwoordelijkheid over het aanbod aan ondersteuning voor gezinnen en kinderen in de problemen. Van opvoedondersteuning tot justitiële jeugdinrichtingen, detentie, gedwongen opnamen en alles wat daartussen zit. Bij de derde decentralisatie wordt een deel van de taken uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) overgeheveld naar gemeenten. Kort door de bocht: het hele vraagstuk van begeleiding van onder meer geestelijk gehandicapten, autistische kinderen en mensen die dementeren wordt een gemeentelijke taak. ‘En al deze nieuwe taken mag de gemeente uitvoeren voor soms de helft van het budget dat Den Haag eraan uitgeeft’, legt Schoonderwoerd uit. ‘Deze nieuwe taken vormen in de toekomst dan ook zo’n 60 procent van de gemeentelijke begroting. Dat is een aardverschuiving en het betekent dat de rol en de verantwoordelijkheid van gemeenten enorm gaan veranderen.’

Gemeente dichtbij

Volgens Schoonderwoerd maken al deze uitdagingen dat de gemeente niet alle taken op de huidige manier kan blijven uitvoeren. ‘De gemeente heeft haar inwoners straks hard nodig om de kwetsbare doelgroepen te ondersteunen en voorzieningen in stand te houden. Daarvoor is vertrouwen in elkaar nodig. In plaats daarvan raken overheden en inwoners steeds meer van elkaar vervreemd. Dat legt een bommetje onder onze samenleving. Vandaar dat wij met PRO – op basis van de geschetste uitdagingen – een ultieme poging willen doen om die gemeente en die betrokken inwoners bij elkaar te brengen. Een gemeente creëren die geen beleidsbepaler en financier is, maar partner van de inwoners. Inwoners die niet aan het einde van het besluitvormingsproces hun mening mogen geven, maar aan de voorkant inspraak hebben. Een samenleving dus waarin gemeente en inwoners samen zoeken naar oplossingen.’

Met Kaag en Braassem een “Dementievriendelijke gemeente” worden!

Beste mensen,

Ergens op mijn bureau moet een papier liggen met aantekeningen over de dementievriendelijke gemeente Kaag en Braasem. Ik kan het nergens vinden. Begint het dus nu al?

Deze week heb ik vanuit mijn portefeuille zorg en welzijn in de gemeente Kaag en Braassem allerlei partijen uitgenodigd om over dementie te praten. Vanaf 1 januari 2015 krijgt de gemeente, vanuit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) de verantwoordelijkheid voor de ondersteuning en begeleiding (inclusief dagbesteding) van thuiswonenden dementerenden (en hun partners) overgedragen. Helaas gepaard met een enorme bezuiniging.

Het aantal mensen met dementie zal in Kaag en Braassem meer dan verdubbelen de komende 20 jaar. Ik wil dat Kaag en Braassem een dementievriendelijke gemeente zal zijn; Dat we daar heel hard aan gaan werken; En dat iedereen die daar verstand en/of ervaring mee heeft daar de komende jaren ondersteuning bij geeft. Samen werkt beter!

Dementie is een cognitieve stoornis die vooral voorkomt bij ouderen (maar ook jonge mensen kunnen hier mee te maken krijgen). Er bestaan meerdere vormen van dementie, waarvan de ziekte van Alzheimer het meest voorkomt. Volgens de meest recente prognose neemt het aantal personen met dementie de komende jaren enorm toe in Kaag en Braassem. De toename van het aantal mensen met dementie heeft vooral te maken met de vergrijzing de komende jaren. Op basis van landelijke gegevens krijgt e?e?n op vijf mensen zelf dementie, waarbij meer vrouwen dan mannen kans hebben op dementie. Op dit moment woont meer dan 70% van de mensen met dementie thuis. Rond iedere patiënt zijn meerdere mantelzorgers intensief betrokken bij de begeleiding en zorg. Mantelzorgers bij dementie lopen grote kans om overbelast te raken en moeten vaak een stevige veer laten om de zorg te kunnen bieden. Zowel sociaal als financieel.

Ik heb de laatste prognose van het aantal mensen met dementie in heel Nederland van Alzheimer Nederland opgevraagd. Zij hebben voor ons de verwachtingen voor de komende decennia in beeld gebracht.

In  2014 al 310 dementerenden in onze gemeente; in 2015 al 322 (+4%) en in 2020 zijn het er 434 (+40%). De prognose voor 2030 is 641 (+106%) en tot slot is de verwachting voor 2040 maar liefst 827 dementerenden. Dat is een stijging van +167%!

Het aantal 70 plussers gaat verdubbelden de komende 10 jaar. Wie van die groep zou dan bij de grote groep dementerenden gaan horen? Geen idee. Maar alle informatie geeft mij wel de overtuiging dat we aan de slag moeten. En rap wat! Op naar een dementievriendelijke gemeente, naar elf dementievriendelijke dorpen.

Wat is een dementievriendelijke gemeente eigenlijk? En waarom willen we dat? Simpel. We willen toch dat mensen met dementie en hun mantelzorgers zich hier thuis kunnen blijven voelen? Dat ze kunnen blijven meedoen? Dat ze thuis en in het eigen dorp goede ondersteuning kunnen krijgen? Dat mantelzorgers in staat worden gesteld, en ontlast waar mogelijk, om langer de zorgvraag te kunnen beantwoorden?

We willen toch dat het niet erg gevonden wordt dat iemand meerdere keren per dag zomaar de supermarkt inloopt? Dat de dementerende man of vrouw toch gewoon naar activiteiten in het gemeenschapshuis kan? En daar ontvangen wordt met respect en warme aandacht krijgt? Dat de activiteiten die worden aangeboden in lijn liggen met de bezigheden vanuit de periode dat iemand nog geen last had van dit ziektebeeld? Immers, niet iedereen die gaat dementeren is liefhebber van zeepslingers maken of zingt graag liedjes… (waarmee ik niet zeg dat dit nu het enige aanbod is).

Ik heb het vaker over de toenemende zorgvraag en de stijging van het aantal dementerenden in onze regio gehad. Ik ben onder de indruk van de aanwezige deskundigheid op dit terrein. Vandaar heb ik besloten om de komende week een startbijeenkomst te organiseren met ervaringsdeskundigen (mantelzorgers, de wmo adviesraad, begeleiders van dagbestedingen, Alzheimer Nederland, WijdeZorg, Activite en onze ouderenadviseurs.

Mantelzorgers en deze maatschappelijke/zorg partners weten als geen ander wat mensen met dementie en hun omgeving nodig hebben en waar nu in Kaag en Braassem verbeterkansen liggen.

Wij organiseren op dinsdag 11 maart een bijeenkomst waarin we met mantelzorgers,  professionals en gemeente inventariseren welke stappen we gezamenlijk kunnen zetten om dementerenden en hun mantelzorgers te ondersteunen en wat er nodig is om een dementievriendelijke gemeente te worden.

De bijeenkomst is niet openbaar omdat dit een eerste start is van een samenwerking. Verantwoording over hetgeen we hebben afgesproken en een schets van het openbare vervolg zal snel volgen. Ik ben vastberaden met dit onderwerp aan de slag te gaan.

En wat betreft dat papier met aantekeningen? Dat heb ik inmiddels alweer gevonden.

Floris

Column voor Kwaliteits Instituut Nederlandse Gemeenten (KING)

Beste mensen,

Voor het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING) heb ik een column mogen leveren over onze Kaag en Braassem aanpak op het sociaal domein. U treft de column hieronder.

Floris

Maatschappelijke Agenda

Zelfredzaamheid, eigen kracht, participatiesamenleving, het zijn woorden die dagelijks voorbij komen en die we belangrijk vinden. Maar waarom vinden we ze belangrijk en waartoe leiden ze? Hierop hebben wij in Kaag en Braassem antwoorden geformuleerd en die verwoord tot een Maatschappelijke Agenda (MAG): in plaats van stapels beleidsplannen, één kort en bondige, samenhangende notitie, opgesteld samen met de gemeenschap. Dus met professionele organisaties, de Wmo-adviesraad, het verenigingsleven en betrokken inwoners. Wij denken dat we hiermee overzicht houden op de uitdagingen waar we voor staan en een vernieuwende aanpak introduceren om die uitdagingen aan te gaan.

Samen krachten bundelen

Vanwege alle bezuinigingen waarmee we worden geconfronteerd en de nieuwe opgaven waar we voor komen te staan op het gebied van zorg voor jeugd, begeleiden en ondersteunen van kwetsbaren en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, is het nodig om de krachten te bundelen. Wij willen dat samen doen. Wij móéten dit ook samen doen, want alleen samen kunnen we tot de beste oplossingen komen. Dit vraagt van iedereen een andere opstelling en rolneming. De gemeente moet leren loslaten en vertrouwen op inwoners en organisaties. En zij moeten op hun beurt initiatieven met elkaar en in samenhang oppakken.

De Driemaster en verenigingen

De Driemaster werkt op dit moment in opdracht van de gemeente aan de doelen van de Maatschappelijke Agenda. De Driemaster is een samenwerkingsverband van een aantal professionele welzijnsorganisaties. Een belangrijke opdracht daarbij is de samenwerking met de verenigingen in Kaag en Braassem, die een bijdrage willen leveren aan het realiseren van de doelen in de Maatschappelijke Agenda. Zo ontstaat een win-win situatie: verenigingen worden krachtiger en bieden tegelijk de gelegenheid om mensen die hulp nodig hebben en mensen die het goed hebben, bij elkaar te brengen. De Driemaster helpt verenigingen door de juiste mensen met elkaar in contact te brengen en waar dat nodig is, te stimuleren en te ondersteunen.

Voorbeelden

Een jeugdsociëteit gaat, bij een moeilijk thema als alcohol en drugspreventie, de ouders voorlichting geven over drankgebruik, omdat ze merken dat als jongeren in de sociëteit over de schreef gaan, de ouders hen vaak de hand boven het hoofd houden. En een muziekvereniging heeft het initiatief genomen om naast het maken van muziek, met een aantal  vrijwilligers twee keer per jaar een bingoavond voor leden en niet leden te organiseren, inclusief het vervoer erheen voor mensen die slecht ter been zijn. Ook een biljartvereniging zet zijn vrijwilligers in om  mensen met beginnende dementie zo lang mogelijk bij de vereniging te houden. En wat te denken van een gymvereniging die valpreventie gaat verzorgen voor ouderen? Dat zijn mooie voorbeelden van het nieuwe denken en van verbinden.

Inwoners

Ook inwoners met een ondersteuningsvraag krijgen te maken met de consequenties van de woorden zelfredzaamheid, eigen kracht en participeren. Voorheen werd op basis van de beperking van iemand een voorzieningenboek gepakt en kwam de cliënt in aanmerking voor een reeks oplossingen/verstrekkingen. Dat past niet meer bij deze tijd. Nu gaan we het gesprek aan en stellen we vragen als: Wat kunt u nog zelf? Wat kan uw omgeving? Ook zetten we collectieve diensten op waar mensen voorzieningen kunnen lenen, zoals bijvoorbeeld de rolstoelpool. Mensen die slecht ter been zijn, maar zich in het dagelijks leven goed redden, kunnen bij een uitstapje even behoefte hebben aan een rolstoel. Om dan standaard een rolstoel in bezit te hebben, is ‘overbodige luxe’. Dan bieden de rolstoelpools uitkomst en wel tegen lagere kosten.

We zien dat onze insteek om het samen te doen en verbindingen te leggen, enthousiasmeert en tot resultaten leidt. Wat ons betreft gaan we zeker verder op de ingeslagen participatieweg!

Deze blog is geschreven door Floris Schoonderwoerd, wethouder Welzijn en Sport in de gemeente Kaag en Braassem. Blogs op deze website worden geschreven op persoonlijke titel van de auteur.